Dionisios Solomos
Τα παλαιότερα ίχνη ανθρώπινης ζωής ανήκουν στην νεολιθική εποχή. Μάλιστα στη Λίμνη Κεριού, στο Γέρακα, στο Βασιλικό, στις Αλυκές και κόλπο του Λαγανά, έχουν βρεθεί απολιθώματα και αντικείμενα τέχνης. Τον 18ο αιώνα μάλιστα, στην περιοχή του Φρουρίου βρέθηκε το σύμπλεγμα του Απόλλωνα και της Αφροδίτης, το οποίο μεταφέρθηκε στην Βενετία. Στις αρχές του 10ου αιώνα, σε ανασκαφές που έγιναν στην περιοχή του Γαϊτανίου βρέθηκαν αρχαία αγγεία, νομίσματα, λυχνάρια και νομίσματα. Σε ανασκαφές που έγιναν στα μέσα του ίδιου αιώνα, βρέθηκαν μικροί ναοί, αγάλματα και τάφοι. Τα περισσότερα ευρήματα εκλάπησαν από τους διάφορους κατακτητές και άλλα χάθηκαν μετά τον καταστρεπτικό σεισμό του 1953.
Σύμφωνα με την παράδοση και τον Ηρόδοτο, το νησί οφείλει το όνομά του στον πρώτο οικιστή του, τον Ζάκυνθο, γιο του Βασιλιά της Τροίας Δάρδανου, ο οποίος έφτασε στο νησί στα 1500πχ.
Ο Όμηρος αναφέρει πρώτος την Ζάκυνθο, και την αποκαλεί « υληέσσα». Ο Στράβωνος «εύγονο» και ο Πλίνιος «εύφορο». Στα αρχαία χρόνια η Ζάκυνθος αποτέλεσε μαζί με την Κεφαλονιά το Βασίλειο «Ταφίες» ή «Τηλεβόες Νήσοι» όπου βασιλεύει ο Πτερέλαος. Τον Πτερέλαο θα διαδεχτούν ο Αμφιτρύωνας, εγγονός του Περσέα- Βασιλιάς των Μυκηνών, ο Κέφαλος, ο Αρκήσιος, ο Λεόρτης, και ως τελευταίος διάδοχος ο θρυλικός Οδυσσέας, Βασιλιάς της Ιθάκης.
Η Ζάκυνθος είναι γνωστή από την Ιστορία του Ομήρου και του Τρωικού πολέμου ως τμήμα του Βασιλείου του Οδυσσέα (Ζάκυνθος, Λευκάδα, Κεφαλονιά, Ιθάκη, Ακαρνανία) από το οποίο εξεγέρθηκε και αποσπάστηκε ως αυτόνομο κράτος πια, στο τέλος του πολέμου.
Μετά την απόσπασή της από το Βασίλειο του Οδυσσέα, η Ζάκυνθος παρέμεινε ανεξάρτητη μέχρι το 155 πΧ, οπότε και αναγκάστηκε να δεχτεί την κυριαρχία των Αθηνών, και στην συνέχεια της Σπάρτης και των Μακεδόνων. Στην διάρκεια της Βυζαντινής εποχής γνώρισε συχνά πειρατικές και νορμανδικές επιδρομές και τελικά το 191πΧ υποτάχθηκε στους Ρωμαίους και αργότερα υπήχθη από την Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Ο Χριστιανισμός διαδόθηκε στο νησί το 34μΧ από την Μαρία την Μαγδαληνή που αποβιβάστηκε στο νησί καθώς πήγαινε στην Ρώμη. Κάποια άλλη παράδοση βέβαια μιλάει για την Αγία Βεατρίκη, αλλά δυστυχώς δεν υπάρχουν περαιτέρω στοιχεία που να την επιβεβαιώνουν.
Στα τέλη του 12ου αιώνα (1185) καταλήφθηκε από τους Νορμανδούς και από τα μέσα του 15ου αιώνα στους Βενετούς. Η Ενετική κατοχή είχε και την μεγαλύτερη επιρροή στην
lewnvenetias
πολιτισμική κληρονομιά της Ζακύνθου, καθώς ενθάρρυνε τα γράμματα, την γεωργία και το εμπόριο. Οι επιδράσεις της Αναγέννησης και του Διαφωτισμού είναι πολύ μεγάλες-δυνατές, και σύντομα καθιστούν την Ζάκυνθο το πιο πλούσιο πολιτισμικά και οικονομικά νησί του Ιονίου. Όταν οι Ενετοί παρέλαβαν το νησί, το βρήκαν ερημωμένο από τις λεηλασίες και τις καταστροφές που προκάλεσαν οι Τούρκοι το 1480. Αμέσως όμως το νησί αναζωογονήθηκε καθώς με την παραμονή τους, οι Ενετοί δημιούργησαν σημαντικά έργα υποδομής, έκτισαν το Κάστρο και ανέπτυξαν την πόλη ως τον «αγιαλό», όπου εκεί και με την πάροδο των χρόνων δημιουργήθηκε ένα μεγάλο και δημοφιλές εμπορικό λιμάνι. Σε αυτά τα χρόνια η Ζάκυνθος γνώρισε περίοδο ειρήνης και μεγάλη οικονομική ανάπτυξη.
Κατά την διάρκεια παραμονής των Ενετών και του Αριστοκρατικού ολιγαρχικού πολιτεύματός τους, ο πληθυσμός χωρίστηκε σε ευγενείς, ατούς και λαϊκούς ποπολάρους. Στην Ζάκυνθο έγινε και η πρώτη κοινωνική επανάσταση στον Ελληνικό χώρο, όπου η κατώτερη τάξη ξεσηκώθηκε εναντίων της απληστίας των ευγενών (1628-1632). Το 1789 οι ιδέες και τα κηρύγματα της Γαλλικής επανάστασης για κοινωνική ισότητα και δικαιοσύνη, φτάνουν στην Ζάκυνθο, και συγκινούν τους Ζακυνθινούς, οι οποίοι και ιδρύουν συλλόγους παρόμοιους με των Ιακωβίνων. Η άφιξη των Γάλλων Δημοκρατικών στο νησί το 1797, έγινε δεκτή με ενθουσιασμό, ο λαός πανηγύρισε, έκαψε την Χρυσή Βίβλο και φύτεψε το δέντρο της Ελευθερίας στην πλατεία του Αγίου Μάρκου. Οι τίτλοι των ευγενών καταργήθηκαν, και στην τοπική αυτοδιοίκηση πήραν μέρος αστοί, αγρότες και ποπολάροι. Καθώς όμως τα κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα του νησιού συνεχίζονται, οι Ζακυνθινοί αναζητούν καινούργιους προστάτες.
Τον Οκτώβριο του 1798 φτάνει στη Ζάκυνθο ο ενωμένος Ρωσοτουρκικός στόλος με επικεφαλής το Ρώσο ναύαρχο Θεόδωρο Ουσακώφ Ο Ζακυνθινός λαός εκδηλώνοντας ομαδικά τα αισθήματα τους, υποδέχτηκε τους ομοθρήσκους του Ρώσους, μέσα σε μιαν ατμόσφαιρα πρωτοφανών εκδηλώσεων και αληθινού ενθουσιασμού. Ιδρύετε ανεξάρτητη προσωρινή κυβέρνηση από ντόπιους άρχοντες, καθιερώνεται η Ελληνική γλώσσα και η Ορθοδοξία σαν επίσημη θρησκεία. Με την απελευθέρωση και τον υπολοίπων Νησιών και με την προτροπή του Ρώσου ναυάρχου Ουσακώφ ιδρύετε προσωρινή κυβέρνηση των Ιονίων Νήσων. Το 1800 υπογράφεται συνθήκη ανάμεσα σε Ρωσία και Τουρκία και αποφασίζετε η ίδρυση ανεξάρτητου κράτους με το όνομα «Επτάνησος Πολιτεία». Η Επτάνησος Πολιτεία που απετέλεσε το πρώτο ανεξάρτητο Ελληνικό κράτος της σύγχρονης ιστορίας, που παρουσιάστηκε σε όλο τον κόσμο σαν ένα μικρό Ελληνικό κράτος.
Τον Αύγουστο 1807 οι Γάλλοι επανέρχονται, αλλά το 1809 έρχονται οι Άγγλοι, οι οποίοι ιδρύουν και περνούν υπό την προστασία τους τις Ενωμένες Πολιτείες των Ιονίων Νήσων. Το 1818 θα μεταφερθεί στην Ζάκυνθο η έδρα της Φιλικής Εταιρείας, με πρώτο τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη.
Η παραμονή των ΄Άγγλων θεωρήθηκε καλή (1809-1864) καθώς μπορεί να ανέστειλαν κάποιες δημοκρατικές ελευθερίες αλλά ποτέ δεν δημιούργησαν κοινωνικές ζυμώσεις και συγκρούσεις. Δημιούργησαν ένα πνεύμα το οποίο στην Επανάσταση του 1821 έπαιξε μεγάλο και σημαντικό ρόλο στην συνδρομή των Ζακυνθινών. Το νησί έγινε τόπος μύησης των μελών της Φιλικής Εταιρείας και καταφύγιο των αγωνιστών της Τουρκοκρατούμενης Ελλάδας. Στην Επανάσταση του 1821, οι Ζακυνθινοί συμπαραστέκονται και προκαλούν την αντίδραση των Άγγλων. Σιγά σιγά το νησί εξελίσσεται σε κέντρο των Αγγλόφιλων επαναστατών που επιδιώκουν την αγγλική προστασία για την Επανάσταση. Το 1824 ιδρύεται στην Ζάκυνθο επιτροπή με σκοπό τον εφοδιασμό των αγωνιστών του Έθνους από τον Διονυσίου Ρώμα, η οποία και βοηθάει ιδιαίτερα στην πολιορκία του Μεσολογγίου. Όταν όμως η ύπαρξη της Φιλικής Εταιρείας στο νησί έγινε αντιληπτή από τους Άγγλους, άρχισαν οι διώξεις.
Ο δρόμος προς την ελευθερία άνοιξε το 1858 όταν ( με τον απεσταλμένο της Βασίλισσας Βικτωρίας, W.E, Gladstone ) εκδιώχθηκε από την Ελλάδα ο Όθωνας και η Αγγλία επέλεξε μονάρχη των Γεώργιο τον Α’ . Τότε η Αγγλία παρεχώρησε τα Ιόνια νησιά στο ελληνικό κράτος και στις 21 Μαΐου του 1864 γίνεται η ένωση της Ζακύνθου και των άλλων νησιών με την Ελλάδα, οπότε και υψώνεται οριστικά η Ελληνική σημαία στο νησί.
Από τότε ξεκίνησε μια νέα πορεία της Ζακύνθου στα πράγματα της Ελλάδας, η οποία καθιστά τους Ζακυνθινούς παρόντες σε όλες τις περιπέτειες του Ελληνικού ‘Έθνους, αλλά και πρωταγωνιστές σε πολλά γεγονότα.
